Sadz (Ciget) ve Modaveylerin (Ahçıpsa, Aibga, Pshu) Abhaz-Abaza olmadıklarına dair iddialara cevaben Karadeniz kıyı şeridi şefi İ. R. Anrep’in Kafkas Kolordu Komutanı E. A. Golovin’e bildirdiği, “bağlılık yemini eden Ciget ve Ubıh soyluları” hakkındaki 4 sayfalık raporun ilk sayfa metninin Türkçe ve Rusçasını dikkatinize sunuyoruz.
KARADENİZ KIYI ŞERİDİ ŞEFİ İ. R. ANREP’İN KAFKAS KOLORDU KOMUTANI E. A. GOLOVİN’E BİLDİRDİĞİ, BAĞLILIK YEMİNİ EDEN CİGET VE UBIH SOYLULARI HAKKINDAKİ RAPOR
25 MAYIS 1841
6 Mayıs’taki 133 numaralı raporun ardından Ciget topluluğu Hamış’ların boyun eğmeleri konusunu yüksek emrinize bildirmekten onur duyarım. Artık Deniz kenarındaki Cigetlerin hepsinin ve Ubıhların bir kısmının ekselanslarına ebediyen bağlılık yemini ettiğini ve rehineler verdiklerini bildirmekten de onur duyarım.
Zatıalinize bu olayı bildirmekten dolayı kendimi çok mutlu addediyorum ve çok önemli sonuçlar vaat eden bu işin ayrıntılarını müsaadenizle sunmak istiyorum.
Ubıh ve Abhazların arasındaki coğrafyada yaşayan halka Saadzen deniyor, Gürcü kabilelerin arasında bu halk Cigetler olarak biliniyor.
Cigetler Abhazca konuşuyor ve gelenekleri itibariyle diğer komşuları Ubıhlardan daha çok, Abhazlara benziyorlar. Eski çağlardan beri Abhaz hükümdarlarının onlara etkileri vardı ve bu halka karşı büyük bir saygı duyuyorlardı. Abhazya’nın prens ve soylu ailelerinin Cigetlerle akrabalığı bulunuyordu. Bu iki halkın toplumsal yapıları aynı idi: Tartışmasız olarak prens ve soylu aileler iktidarı ellerinde tutan güçlü taraftı.
Abhazya’nın ele geçirilmesi döneminde bu bölgeyle Cigetlerin arasındaki ittifak ortadan kaldırıldı ve son yıllarda husumet oluştu. Sonuç olarak Cigetler kendileri gibi savaşçılıklarıyla bilinen Ubıhlarla birleşti ve beraber Abhazya’ya ve bizim tahkimatlarımıza karşı harekata giriştiler. Cigetleri iki ana gruba ayırmak mümkündür: Dağlılar; Ahçıpsa, Aibga ve Pshu ve deniz kenarındakiler; Hişha, Tsvandrıpş, Geça, Areda ve Hamış.
İlk grubu 2 ile 3 bin ev arası olarak değerlendirebiliriz.
Dağlı Cigetler şu nehirlerin üst kısımlarında yaşarlar: Mzımta, Psou ve Bzıb ve buraya oldukça zor bir yoldan ulaşılabilir. Eski zamanlardan beri bu bölge, halkı rahatsız eden ve yönetimimiz tarafından izi sürülenlerin ve kendi halkı tarafından intikam için aranan kaçakların sığınağı olmuştur. Çevredeki halkların arasında dağlı Cigetler büyük savaşçılıkları ve yiğitlikleri üzerinden bilinmese de, onlar en yorulmaz ve çevik haydutlardır. Kafkasya’nın Kuzey kısmında Medoveev ismiyle avcılıklarıyla ünlüdürler.
Deniz kenarındaki Cigetlerin bölgeleri özellikle Psou ve Bzıb nehirleri arasındaki yüksek dağlık alanla ikiye ayrılmıştır fakat bu dağların arasındaki bölgede ekime elverişli, zengin ve nüfusun çok olduğu bir çok vadi bulunmaktadır. Denize yakınlık ve ticaret deniz kenarı Cigetlerine hayatın çeşitli rahatlıklarını sağladı, bu nedenle kıyılara yapılan şiddetli akınlar onlara karşı doğrudan bir etkiye sahipti. Bir diğer yandan Gagra’nın güçlendirilmesi Abhazya’ya giden en iyi yolu onlar için engellemiştir ve Cigetler zorlu ve güvensiz karlı dağ yollarından geçmek zorunda kalmıştır.
Birkaç yıl önce Hacı Berzek kar fırtınası sonrası 700 kişiyi kaybettikten sonra Abhazya’ya dağlardan gitmeme konusunda yemin etti. Cigetlerin topraklarını istila etmek için imkanlara sahiptik, sık sık bu konuda tehditlerde bulunduk ve bazen imkanlar dahilinde tehditlerimizi hayata geçirdik. 1838 yılında Bzıb nehrinin yukarısında dağınık olarak yerleşik 300 hanesi olan Pshu topluluğunu zapt etmek için bir sefer düzenledik. Koşullar bu hareketi engelledi fakat 1839’da Pshular kendileri boyun eğdiler. Bunun devamında 1840’ta Ançabadze prenslerine tabi Hişha topluluğu (150 ev) ve Abhazya’ya daha yakın olan Tsvandrıpş’ın birkaç köyü fethedildi.
__________________________
ЦГВИА, ф. ВУА, д. 6435, 1841 г., лл. 8-10 об. Копия.
Related Posts
APSUARA
ABHAZ GELENEKSEL HALK MAHKEMELERİ VE ARABULUCULUK
